Je hebt de term vast weleens gehoord: detoxen. Detoxen is tegenwoordig een populair proces. Het idee is dat je tijdelijk erg gezond leeft (soms met behulp van ondersteunende producten, zoals detoxthee of detoxpillen) en daardoor je lichaam "schoonmaakt" aan de binnenkant. Maar werkt detoxen echt? Wat houdt het in? En wat mag je wel en niet eten tijdens een detox? We leggen het uit in dit blog.
Wat is detoxen?
Tijdens een detox onderga je bepaalde processen (bijvoorbeeld een darmspoeling, gebruik van bepaalde supplementen of een dieet) om je lichaam te reinigen van gistoffen. De bekendste vorm van detoxen is met het Detoxdieet van dr. Paula Baillie-Hamilton. Volgens haar worden chemicaliën uit je voeding opgeslagen in je lichaam. Denk aan pesticiden en E-nummers. Die stoffen zouden je stofwisseling in de war brengen en daarom moet je ze uit je lichaam "spoelen". Om van de gifstoffen af te komen, moet je tijdens het Detoxdieet veel bindmiddelen eten, rauwe groenten eten, supplementen gebruiken en veel bewegen. Ook eet je zoveel mogelijk biologisch.
Werkt detoxen echt?
Maar heeft een detox zin? Volgens het Voedingscentrum is er geen bewijs. De middelen die gebruikt worden op onze voeding, worden van tevoren goed onderzocht. En ons lichaam heeft een eigen manier om afvalstoffen af te voeren, via de lever en de nieren. Sommige onderdelen van het detoxdieet passen trouwens wel gewoon in een gezonde leefstijl (bijvoorbeeld bewegen, groente eten). Andere tips, zoals veel supplementen gebruiken en nooit vis eten, kunnen op de lange termijn juist schadelijk zijn. Hoe zit het precies? Hieronder vergelijken we beide visies. Dan kun jij kiezen waar je je fijn bij voelt.
Eten tijdens het Detoxdieet
Wil je proberen of een detoxdieet bij je past? We zetten op een rijtje welke voedingsmiddelen je tijdens een detox wel en en niet "mag" eten. Ook leggen we uit wat het idee daarachter is, en geven we aan of deze maatregel binnen een gezonde leefstijl past.
Bewerkte voedingsmiddelen
Bewerkte voeding is een breed begrip - zelfs melk wordt even verhit om het langer houdbaar te maken. Met bewerkte voeding bedoelen we hier ultra-bewerkte voeding, zoals fastfood, chips, koekjes en kant- en-klare maaltijden. Daar zit vaak veel suiker in. Daarnaast bevatten ze kleurstoffen, conserveermiddelen en andere E-nummers. Bovendien zitten ze meestal verpakt in plastic, wat mogelijk schadelijke stoffen bevat.
- Wat zegt het Detoxdieet: bewerkt voeding en plastic verpakkingen bevatten schadelijke stoffen. Deze voeding moet je dus volledig vermijden tijdens een detox.
- Wat zegt het Voedingscentrum: veel ultra-bewerkte voeding met grote hoeveelheden calorieën, suiker, vet en zout is niet gezond. Over het algemeen is kiezen voor minder bewerkt eten en zelf met verse ingrediënten koken een goede vuistregel om duurzaam en gezond te eten.
Voedingsmiddelen met geraffineerde suikers
Geraffineerde suikers zijn suikers die worden toegevoegd aan je eten. Vaak gaat het dan om gebak, koekjes en toetjes. Er zijn ook veel dranken met toegevoegde suikers: frisdrank, sap, en veel alcoholische dranken. Zelfs sauzen en chips bevatten vaak suiker, zonder dat je het doorhebt (Voedingscentrum).
- Wat zegt het Detoxdieet: tijdens een detox moet je geen producten met toegevoegde suikers eten. Suiker is slecht voor je lever en darmflora.
- Wat zegt het Voedingscentrum: suiker is niet slecht, maar toegevoegde suikers zitten vaak in producten die sowieso niet voedzaam zijn en veel calorieën leveren. Overmatige inname van suiker kan voor darmklachten zorgen.
Voedingsmiddelen met transvetten of verzadigd vet
Transvetten komen van nature voor in melk en vlees. Ze zitten ook daardoor ook in zuivel en kaas. Vroeger zaten er transvetten in margarine en braadvet, maar tegenwoordig is die hoeveelheid heel laag. Transvet verhoogt het LDL-cholesterolgehalte in je bloed. Ook verzadigde vetten ztten vooral in dierlijke producten, maar ook in bewerkte voedingsmiddelen. Ook dit soort vet verhoogt het cholesterolgehalte (Voedingscentrum).
- Wat zegt het Detoxdieet: transvetten bouwen vet op in de lever en moeten worden vermeden
- Wat zegt het Voedingscentrum: kies voor onverzadigd vet in plaats van transvet of verzadigd vet. Bijvoorbeeld margarine, halvarine en plantaardige olie.
Voedingsmiddelen die pesticiden of zware metalen kunnen bevatten
Tenslotte "mag" je tijdens het Detoxdieet geen producten eten die pesticiden of (zware) metalen kunnen bevatten. Deze stoffen zouden de ontgiftingsorganen zoals de lever en nieren extra belasten en het doel van de detox ondermijnen. Voorbeelden zijn niet-biologische groenten en fruit, vette vis, bewerkte voedingsmiddelen en bepaalde soorten gewassen die sowieso vaak pesticiden bevatten (de "Dirty Dozen").
Het Voedingscentrum schrijft dat bestrijdingsmiddelen waarschijnlijk geen groot risico vormen voor onze gezondheid. Fruit en groente zijn juist heel belangrijk voor onze gezondheid. Ook E-nummers worden goed onderzocht worden ze mogen worden gebruikt. Toch staan producten met veel E-nummers erin vaak toch al niet in de Schijf van Vijf (Voedingscentrum).
Gezonde leefstijl als basis
Je lichaam heeft geen sapkuur nodig om te ‘ontgiften’, maar het kan wél motiverend zijn om jezelf uit te dagen met een gezonde leefstijl. Zie het als een reset: een periode van bijvoorbeeld een week of maand waarin je bewuster eet, beweegt en ontspant. Wat hoort daarbij? Denk aan veel groente en fruit, volkoren producten, voldoende water, minder toegevoegde suikers, genoeg slaap en dagelijks bewegen. Het beste is om dit zo lang mogelijk vol te houden - na een maand zul je zien dat je al heel andere gewoontes hebt!
Op zoek naar een uitdaging?
Wil je jezelf toch uitdagen met een tijdelijke "reset" voor je gezondheid? We geven je een paar challenges die je kunt proberen:
- Eet een week geen toegevoegde suikers (houd bij in een eetdagboek)
- Eet een week vegetarisch (zorg wel voor genoeg eiwitten en vitamines)
- Ontdek een maand lang elke week een andere sport (yoga, hardlopen, sportschool, zwemmen...)
- Drink 2 liter op een dag - alleen koffie, water en thee
- Eet elke dag een andere kleur bij het avondeten (eat the rainbow!)
We raden je aan deze challenges niet allemaal tegelijk te doen. Haalbaarheid is juist super belangrijk!
Helemaal op de goede weg? Download dan een leefstijlapp die je elke dag uitdaagt om kleine gewoontes te veranderen. Bijvoorbeeld de Actify-app van het Zilveren Kruis.
En supplementen?
Supplementen met termen als ‘detox’, ‘cleanse’ of ‘zuivering’ zijn populair. Ook bij Slimminglabs kun je dit soort supplementen kopen. Ze voldoen aan de regels als het om veiligheid gaat, maar naar de precieze werking van veel kruiden wordt nog onderzoek gedaan. We weten momenteel dat er kruiden zijn die mogelijk de zuiverende werking van de lever kunnen ondersteunen. Bijvoorbeeld artisjok*, mariadistel*, gerstblad*, kurkuma* en zwarte peper*.
Disclaimer
Kurkuma kan de werking van Tamoxifen en Sulfasalazine beïnvloeden. Raadpleeg uw arts of apotheker. Niet gebruiken bij bestaande leveraandoeningen. Kurkuma kan in zeldzame gevallen leverproblemen veroorzaken. Raadpleeg uw arts bij geelzucht en andere
ongebruikelijke klachten. Niet gebruiken bij galwegstoornissen.
Als je ervoor kiest om een supplement te gebruiken, houd je dan altijd aan de aanbevolen dosering op de verpakking. Raadpleeg een arts als je wilt beginnen met het slikken van supplementen terwijl je zwanger bent, borstvoeding geeft, medicijnen gebruikt of onder medisch toezicht staat. Veel kruidensupplementen zijn niet geschikt voor zwangeren en bij borstvoeding. Supplementen zijn geen vervanging van een gezonde leefstijl met een gevarieerd dieet. Ze kunnen ook geen medische zorg of medicijnen vervangen. Bewaar supplementen altijd buiten het bereik van jonge kinderen.