Hormonen

Hormonen: iedereen heeft ze en ze hebben een grote invloed op je dagelijks leven. Ze spelen een rol in het regelen van je stemming, slaap, metabolisme, energieniveau en meer. 

Bijna de helft van de bevolking heeft weleens te maken met hormonale klachten. De laatste tijd is er meer aandacht voor hun invloed op werkende vrouwen (bijvoorbeeld NOS). Wat zijn hormonen precies en wat doen ze met je lichaam? We leggen het uit. 

We gaan in op de menstruatiecyclus en de hormonen en fases die daarbij komen kijken, (pre)menstruele klachten, de menopauze, overgangsklachten en manieren om jezelf te ondersteunen. Ook bespreken we het gebruik van supplementen als extra aanvulling op een gezonde leefstijl.

Hoe werkt je menstruatiecyclus?

Je menstruatiecyclus begint als je tussen de 10 en 15 jaar oud bent. Elke 21 tot 35 dagen bloed je 2 tot 8 dagen achter elkaar (Thuisarts). 

De menstruatie is niet het enige moment dat je iets van hormonen merkt. De vier seizoenen van je cyclus hebben allemaal hun fijnere en minder fijne kanten.

Hormonen gedurende de cyclus

De meest bekende hormonen rondom je menstruatie zijn deze:

• Oestrogeen. Vooral aanwezig in de 2 weken na je menstruatie. Stimuleert de opbouw van baarmoederslijmvlies en staat bekend als feelgood-hormoon dat je energiek en positief maakt

• Progesteron. Dit vrouwelijk hormoon is dominant in de luteale fase. Het bereidt je lichaam voor op een mogelijke zwangerschap door het baarmoederslijmvlies te laten verdikken. Staat bekend als rustgevend hormoon

• Follikelstimulerend hormoon. Stimuleert de rijping van eicellen aan het begin van de cyclus

• Luteïniserend hormoon. Piekt rond het midden van je cyclus en brengt de eisprong op gang. Waar de eicel de eileider verliet, komt nu het gele lichaam, dat progesteron produceert

• Testosteron: het mannelijk geslachtshormoon. Piekt rondom de eisprong en zorgt mede voor zelfvertrouwen en energie

(Gezondheidsnet)

Vier fases van de cyclus

Je menstruatiecyclus is ruwweg in vier verschillende fases of seizoenen te onderscheiden.

1. De menstruatie (winter). Duurt 2 tot 7 dagen. Progesteron en oestrogeen zijn beide laag. Veelvoorkomende klachten zijn menstruatiepijn, pijn in de onderrug en vermoeidheid. Rust staat centraal in dit seizoen.

2. De folliculaire fase (lente). Oestrogeen stijgt langzaam, waardoor het baarmoederslijmvlies wordt opgebouwd. FSH laat enkele follikels rijpen. Je voelt je waarschijnlijk energiek, productief en sociaal. 

3. De ovulatie (zomer). Oestrogeen, FSH en testosteron pieken. Een korte piek in LH veroorzaakt de eisprong. Voor veel vrouwen is de zomer het hoogtepunt van energie, daadkracht en positiviteit.

4. De luteale fase (herfst). Oestrogeen daalt, even later stijgt progesteron. Je lichaam bereidt zich voor op een mogelijke zwangerschap. Veelvoorkomende klachten zijn vermoeidheid en stemmingsklachten.

(Gezondheidsnet; Gezondheidsnet)

Het zijn “maar” hormonen?

Hormonale klachten in de luteale fase en tijdens de menstruatie worden vaak niet serieus genomen. En dat terwijl veel vrouwen er last van hebben. 

Veelvoorkomende klachten in de luteale fase (herfst) zijn deze:

• Vermoeidheid

• Stemmingswisselingen

• Somber of prikkelbaar zijn

• Opgeblazen gevoel

• Pijnlijke borsten

• Acne

• Hoofdpijn

• Huilbuien of woede-aanvallen

• Meer honger of zoete trek

• Slapeloosheid

• Minder concentratie

• Pijnlijke spieren/gewrichten

• Spijsverteringsproblemen

(Mayo Clinic)

Deze klachten komen het vaakst voor tijdens de winterfase (menstruatie):

• Menstruatiepijn (krampen)

• Pijn in de onderrug

• Misselijkheid

• Hoofdpijn

• Spijsverteringsproblemen

• Duizeligheid

• Vermoeidheid

(Mayo Clinic)

Wat je merkt, wanneer en hoe hevig verschilt per persoon én per cyclus. Zoals je ziet, kunnen hormonale klachten een serieuze invloed hebben op je dagelijks leven. Onderzoek laat zelfs zien dat het blijdschapshormoon serotonine tijdens de luteale fase minder goed werkt (PubMed). “Gewone” hormonale schommelingen mag je dus best serieus nemen, ook al horen ze erbij.

Jezelf ondersteunen tijdens je cyclus

Een gezonde leefstijl is de basis tijdens je herfst- en winterfase (Thuisarts). Maar wat kun je concreet doen om jezelf te ondersteunen?

• Kies voor lichte beweging - ideaal als je weinig energie hebt, maar je toch beter wil voelen. Bijvoorbeeld yoga, wandelen of fietsen

• Blijf gezond eten. Eet gevarieerd volgens de Schijf van Vijf. Mogelijk helpen extra koolhydraten in je herfstfase (Gezondheid en wetenschap). Let tijdens je menstruatie op voldoende inname van ijzer

• Niet op je gemak? Warmte geeft vaak een comfortabel gevoel en helpt bij menstruatiepijn (Thuisarts). Neem een bad, pak een kruik of leg een dekentje over je benen

• Probeer genoeg te slapen: minstens 7 tot 8 uur. Slaaptekort kan klachten verergeren, en dat is het laatste wat je wilt!

• Werk aan ontspanning. Meditatie, ademhalingsoefeningen, mindfulness, journaling… Doe wat voor jou werkt

• Houd je cyclus bij in een app of dagboek. Dan begrijp je jezelf beter en kun je er rekening mee houden in je planning

Probeer een balans te vinden tussen gezond blijven en jezelf wat extra’s gunnen. Vaak helpt het al om je cyclus te leren kennen en je eigen pieken en dalen de ruimte te geven.

Wanneer naar de dokter met (pre)menstruele klachten?

Ga bij de volgende klachten rondom de ongesteldheid naar de dokter:

• Je wordt al een paar maanden niet ongesteld of je cyclus wordt erg onvoorspelbaar (Thuisarts)

• Je menstruatiepijn is niet voldoende met pijnstillers te bestrijden en beïnvloedt je dagelijks leven (Thuisarts) 

• Je hebt last van menstruatiepijn buiten de menstruatie om

• Je bloedverlies wordt steeds erger of je hebt veel last van zwaar bloedverlies (Thuisarts)

• Je menstrueert zwaar en herkent klachten van ijzertekort, zoals vermoeidheid, duizeligheid en bleekheid (Voedingscentrum)

• Je premenstruele klachten hebben een negatief effect op je gezondheid of dagelijks leven (Mayo Clinic)

• Je maakt je zorgen over je menstruatie en wil erover praten

Zo gaat de menopauze

Rond het einde van je veertiger jaren veranderen je hormonen opnieuw. Je oestrogeenniveau daalt, waardoor je met de overgang te maken krijgt. De overgang en de menopauze: we gebruiken de woorden door elkaar heen, maar eigenlijk betekenen ze net wat anders. We leggen uit wat het verschil is en welke fases bij de overgang horen.

Fases van de overgang

Je laatste menstruatie noemen we de menopauze. De jaren daaromheen noemen we de overgang. Die bestaat uit verschillende fases:

• Perimenopauze: je menstrueert nog, maar krijgt overgangsklachten. Vaak begint deze fase als je tussen de 45 en 50 jaar oud bent

• Menopauze: je laatste menstruatie. Gebeurt gemiddeld als je 51 bent. Het is pas vast te stellen als je een jaar niet hebt gemenstrueerd

• Postmenopauze: de fase na de overgang. Je hormoonniveaus zijn weer stabiel. De meeste overgangsklachten verdwijnen

De overgang is een ingewikkeld proces. Het hoort misschien bij het ouder worden, maar dat betekent niet dat de klachten ook gemakkelijk zijn om mee om te gaan.

Het is “gewoon” de overgang?

Rondom de menopauze kun je te maken krijgen met verschillende overgangsklachten. Deze komen het vaakst voor:

• Onregelmatig menstrueren

• Lichter of zwaarder menstrueren

• Bloedarmoede 

• Opvliegers en nachtelijk zweten (4 op de 5 vrouwen)

• Droge slijmvliezen (1 op de 3 vrouwen)

• Slapeloosheid

• Stemmingswisselingen

• Spier- en gewrichtsklachten

• Vergeetachtigheid

(Thuisarts)

Andere overgangsklachten die wel voorkomen zijn blozen, urineverlies, vaker urineweginfecties krijgen en aankomen in gewicht (Gezondheid en wetenschap). Ook de postmenopauze brengt nieuwe uitdagingen met zich mee, zoals een groter risico op botontkalking.

Hoe lang je overgangsklachten hebt en hoe ernstig ze zijn, verschilt erg per persoon. Gemiddeld heb je ongeveer 3 jaar last van de klachten. Neem altijd contact op met je huisarts als je veel last hebt van je klachten of als je je zorgen maakt.

Jezelf ondersteunen tijdens de menopauze

Ook tijdens de overgang is gezond leven erg belangrijk. Zo blijf je lekker in je vel zitten en ontdek je misschien wel een hele nieuwe versie van jezelf.

Deze tips voor een gezonde leefstijl zijn handig tijdens de overgang:

• Combineer cardio en krachttraining. Zo houd je je botten, spieren, conditie én humeur in balans

• Eet gezond en gevarieerd. Neem genoeg calcium (zuivel, kaas) en een supplement met 10 microgram vitamine D (Voedingscentrum).

• Last van opvliegers? Kies voor dunne laagjes kleding, dun beddengoed en vermijd gekruid eten, roken en alcohol (Thuisarts)

• Het dalende oestrogeen kan slaapproblemen veroorzaken. Probeer toch voldoende te slapen - dan voorkom je dat andere klachten nog zwaarder voelen

• Ontspan voldoende. Ga voor een wandeling, ademhalingsoefeningen, mindfulness of yoga

• Lees jezelf in en leg contact met andere vrouwen in de overgang, bijvoorbeeld via de website Vuurvrouw

De menopauze vraagt je om je grenzen te verleggen, juist door in een nieuw gezond ritme te komen. Leg de lat voor jezelf niet te hoog - je hoeft echt niet alles volgens het boekje te doen. Een paar gezonde gewoontes maken vaak al het verschil.

Wanneer naar de dokter met overgangsklachten?

De overgang kan vervelende klachten geven die veel hinder geven in het dagelijks leven. Heb je er veel last van of maak je je zorgen, ga dan naar de huisarts.

Doe dat ook in deze gevallen:

• Je krijgt overgangsklachten terwijl je jonger dan 40 bent

• Je bloedt weer nadat je een jaar niet ongesteld bent geweest

• Je menstrueert erg zwaar in de perimenopauze en voelt je vermoeid of hebt er last van

• Je overweegt een behandeling voor opvliegers of andere klachten (zie de keuzehulp van Thuisarts)

• Je maakt je zorgen of wil de overgang bespreken

(Thuisarts)

Supplementen als aanvulling: heeft het zin?

Sommige mensen gebruiken als aanvulling op een gezonde leefstijl voedingssupplementen.  Bijvoorbeeld vitamines, mineralen of kruidenextracten. Het resultaat is niet gegarandeerd en kan per persoon verschillen. Vooral met kruiden is het vaak een kwestie van proberen wat bij je past.

Uit welke supplementen kun je kiezen? De opties zijn eindeloos, maar we stellen een paar klassiekers aan je voor.

Veelgebruikte supplementen rondom de menstruatie

Deze supplementen worden traditioneel gebruikt rondom de menstruatie:

• Citroenmelisse draagt bij aan een normale hormoonhuishouding (600 mg per dag + andere kruiden)*

• Framboosblad ondersteunt een normale menstruatie* (200 mg)

• Monnikspeper helpt bij wisselende stemming tijdens de menstruatiecyclus* (2x daags 2-500 mg)

• Venkel ondersteunt een normale menstruatie (0,2-5 gram fruitpoeder)*

• Vitamine B6 draagt bij tot de regulering van de hormonale activiteit

• Magnesium draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid

*Gezondheidsclaims in afwachting van Europese toelating

Tijdens de menstruatie kan je ijzerbehoefte wat hoger zijn. Sommige vrouwen kiezen er dan voor om een supplement met extra ijzer te gebruiken.

Het belangrijkste is om een ingrediënt te zoeken dat bij jouw specifieke gezondheidsdoelen past. Bijvoorbeeld energie of juist ontspanning. Gebruik je eigen behoeftes als uitgangspunt.

Veelgebruikte supplementen rondom de menopauze

Deze ingrediënten worden vaak gebruikt rondom de overgang:

• Calcium is nodig voor de instandhouding van normale botten

• Vitamine D draagt bij tot de instandhouding van normale botten

• Rode klaver ondersteunt bij overgangsverschijnselen* (40-80 mg isoflavonen)

• Zilverkaars ondersteunt bij overgangsverschijnselen*

• Lijnzaad ondersteunt bij overgangsverschijnselen (150 mg extract)*

• Salie ondersteunt bij opvliegers* (370 mg blad)

*Gezondheidsclaims in afwachting van Europese toelating

Ook in het geval van de overgang draait het echt om jouw eigen wensen. Zoek je iets voor opvliegers, voor energie of misschien iets wat bijdraagt aan het behoud van een gezond gewicht? Kies een ingrediënt dat daarbij past. 

Supplementen bestellen bij Slimminglabs

Ben je op zoek naar een extra ondersteuning op je gezonde leefstijl? Bij Slimminglabs bieden we verschillende supplementen die bij jouw gezondheidsdoelen kunnen aansluiten. 

Kies je voor supplementen van Slimminglabs, dan kies je voor snelle levering, gratis verzending bij grote bestellingen, stapelkorting vanaf 2 producten, hoogwaardige ingrediënten en productie binnen Europa.

Op zoek naar een extra stap in je zelfzorgroutine? Breng laagdrempelige beweging in je dag met onze loopband voor thuis of verwen jezelf met een massageapparaat.

Disclaimers

Deze pagina geeft informatie, maar geen medisch advies. Raadpleeg een arts als je vragen hebt of als je je zorgen maakt over je gezondheid.

De werking van supplementen is niet voor iedereen hetzelfde en ook niet gegarandeerd. Supplementen zijn een aanvulling op een gezonde leefstijl met een gevarieerd dieet en voldoende beweging. Raadpleeg een arts als je supplementen wilt gaan gebruiken terwijl je zwanger bent, borstvoeding geeft, medicijnen gebruikt of onder medisch toezicht staat. Houd je ook aan de aanbevolen dosering op de verpakking. Supplementen zijn een aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon en een gezonde leefstijl. Bewaar supplementen altijd buiten het bereik van kinderen.

Meer weten over de verschillende besproken ingrediënten én hun contra-indicaties? Lees dan onze ingrediëntenpagina’s.

Veelgestelde vragen